Merhabalar. Bugünkü konumuz, pek çoğumuzun ortak derdi: "Aşırı Düşünmek" ya da İngilizce tabiriyle "Overthinking". "Kafamda bir sürü ses var", "Düşünmeyi bir türlü bırakamıyorum", "Gece yastığa kafamı koyduğumda bile bir şov başlıyor" diyenlerdenseniz, bu bölüm tam size göre.

Belki de sürekli geçmiş bir olayı zihninizde tekrar tekrar yaşıyorsunuz. Belki gelecekle ilgili en küçük bir kararı bile verirken içiniz bin kez evet diyor ama "Ya yanlışsa?" diye bitmeyen bir şüphe sizi felç ediyor. Sadece siz değilsiniz. Bu, oldukça yaygın ve yorucu bir deneyim.

Bu sesli bölümde, psikoloji pratiğimde sıklıkla karşılaştığım bu durumu ele alıyoruz. Amacım, size sadece teori sunmak değil, günlük hayatınıza hemen entegre edebileceğiniz, denenmiş ve pratik araçlar vermek.

Bu bölümde neler konuşacağız?

• Zihin neden durmak bilmez bir şekilde çalışır? Onu susturmaya çalıştıkça neden daha çok gürültü yapar?

• Neden birine (ya da kendinize) sadece "Düşünme!" demek asla işe yaramaz, hatta ters teper?

• Bedenimiz ve hissedilen duygular, bu bitmek bilmez düşünce fırtınasında nasıl kritik bir rol oynuyor?

• Ve en önemlisi: Zihninizle savaşmadan, ona hakim olmaya çalışmadan, nasıl daha barışık bir ilişki kurabilirsiniz? Üzerinde konuşacağımız 6 pratik adımı paylaşacağım.

Bu bölüm kimler için?

• Gece uyumakta zorlanan, çünkü zihni "pause" butonunu bulamayanlar için.

• Karar vermek bir işkence haline gelen ve sürekli "keşke"lerle boğuşanlar için.

• Geçmiş bir diyaloğu veya anıyı, sonucu değiştirmeyeceğini bile bile zihninde tekrar tekrar yaşayanlar için.

• "Beynim durmak bilmiyor" cümlesini sık sık kuran herkes için.

Önemli Bir Hatırlatma: Burada paylaşacağım her şey, bilgilendirme ve kişisel keşif amacı taşır. Profesyonel psikolojik danışmanlık veya terapi yerine geçmez. Eğer bu aşırı düşünme hali hayat kalitenizi, uykularınızı, ilişkilerinizi derinden etkiliyorsa, bir uzmandan destek almak her zaman atabileceğiniz en güçlü ve sağlıklı adımdır. Bu bölüm, o yolda size eşlik edecek bir araç kutusu olmayı amaçlıyor.

Öfke çoğu zaman tek başına bir duygu değildir.
Genellikle incinmişliğin, görülmemenin, anlaşılmamanın dışa vurulmuş halidir.
Peki neden bazı insanlar çabuk sinirlenir?
Öfke patlamaları gerçekten bir “öfke problemi” midir, yoksa başka duyguların habercisi mi?

Bu bölümde öfkeyi bastırmadan ama ona teslim de olmadan nasıl anlayabileceğimizi konuşuyoruz.
Öfkenin altında yatan psikolojik süreçleri, sınır ihlallerini, bastırılan duyguların zamanla nasıl öfkeye dönüştüğünü klinik psikoloji perspektifiyle ele alıyorum.

Bu podcast bölümünde:

• Öfke neden ortaya çıkar?

• Sürekli sinirlenmenin altında hangi duygular vardır?

• Öfke patlamaları neden yaşanır?

• Öfke kontrolü gerçekten mümkün mü?

• Bastırılan duygular öfkeyle nasıl dışa vurulur?

• Öfkeyi bir sorun değil, bir sinyal olarak nasıl okuyabiliriz?

Eğer:

• “Neden bu kadar çabuk sinirleniyorum?” diye düşünüyorsan

• Öfkenin ilişkilerine zarar verdiğini fark ediyorsan

• Duygularını bastırmak ile patlamak arasında gidip geliyorsan

bu bölüm sana farkındalık kazandırabilir.

Bu bölümde, retroaktif kıskançlık olarak adlandırdığımız; partnerin geçmişine zihinsel olarak takılı kalma halini tüm yönleriyle konuşacağız. Partnerin daha önce yaşadığı ilişkiler nedeniyle hissedilen kıskançlık, düşündüğümüzden çok daha yaygın bir deneyim.

Ancak şunu fark etmek önemli: Yaşadığımız duygunun kaynağı her zaman bugünde olmayabilir. Bazen sorun, geçmişte ne yaşandığından çok, zihnin hâlâ oraya tutunuyor olmasıdır. O anlar bitmiştir ama zihinsel uğraş devam ediyordur.

Bu podcast’i;
partnerinin geçmiş ilişkileri zihninde sürekli dönüp duruyorsa,
“Bunu düşünmek istemiyorum ama kendimi durduramıyorum” diyorsan,
kendini farkında olmadan kıyaslarken yakalıyorsan,
yalnız olmadığını hissetmen ve bu durumun nedenlerini birlikte anlamak için hazırladım.

Sağlıklı ilişki nedir?
Bu soru kulağa basit gelse de çoğu zaman cevabını yanlış yerde arıyoruz. Çünkü sağlıklı bir ilişki; tek bir kişinin taşıdığı, idare ettiği ya da kurtarmaya çalıştığı bir yapı değildir. İki bireyin de sorumluluk aldığı, emek koyduğu ve kendi varlığını koruyabildiği bir bağdır.

Bu podcast bölümünde; ilişkilerde neden zamanla tek başınaymış gibi hissettiğimizi, neden “birinin yanında olup yine de yalnız” kaldığımızı ve sağlıksız ilişkilerin nasıl sessizce başladığını tüm çıplaklığıyla ele alıyorum.

Eğer ilişkide hep anlayan, susan, idare eden taraf sen olduysan…
Eğer ilişki devam etsin diye kendinden yavaş yavaş vazgeçtiğini fark ediyorsan…
Eğer “seviyorum ama içimde bir boşluk var” diyorsan…
Bu bölüm sana tanıdık gelebilir.

Sağlıklı ilişki kusursuz olmak değil; dengede ve adil olmaktır.
İki tarafın da konuşabildiği, zorlandığını söyleyebildiği ve sorumluluk alabildiği bir alan yaratabilmektir.
Tek kişinin fedakârlığıyla ayakta kalan şey, ilişki değildir.

Bölümü dinledikten sonra kendine şu soruyu sormanı istiyorum:
“Bu ilişkide gerçekten iki kişi miyiz, yoksa ben ve tutunduğum umut mu?”

Kumar bağımlılığı nasıl başlar ve nasıl bırakılır?
Bu podcast bölümünde kumar bağımlılığının arkasındaki psikolojik nedenleri, sanal kumar ve online bahis sitelerinin bağımlılığı nasıl tetiklediğini ve kumar tedavisi sürecinde atılabilecek somut adımları detaylı şekilde ele alıyoruz.

Birçok kişi kumar bağımlılığını yalnızca para kaybı üzerinden değerlendirir. Oysa gerçek şu ki kumar bağımlılığı, çoğu zaman duygusal boşluk, stres, kaçış ihtiyacı ve kontrol arayışıyla ilgilidir. Özellikle son yıllarda artan sanal kumar bağımlılığı, kişinin fark etmeden bu döngünün içine girmesine neden olabiliyor.

Bu bölümde şunları konuşuyoruz:

• Kumar bağımlılığı nasıl başlar?

• Kumar neden bırakılması zor bir alışkanlığa dönüşür?

• Sanal kumar ve online bahis siteleri bağımlılığı nasıl güçlendirir?

• Kumar bağımlılığı belirtileri nelerdir?

• Kumar bağımlılığı nasıl bırakılır?

• Kumar tedavisi sürecinde işe yarayan gerçekçi yaklaşımlar

Eğer sen ya da bir yakınınız “kumar oynamayı bırakmak istiyorum ama başaramıyorum” diyorsa, bu podcast sana yalnız olmadığını ve çıkış yolunun mümkün olduğunu hatırlatmak için hazırlandı.

Unutma: Kumar bağımlılığı bir karakter problemi değil, çözülebilir bir bağımlılıktır.

Bu podcastte Klinik Psikolog Barış Özkoparanoğlu bizlere, son yıllarda çok sık duyduğumuz ama çoğu zaman yanlış yorumladığımız bir hâli konuşuyor:
Zihinsel yorgunluk.

Neden zihinsel olarak bu kadar yorgun hissediyoruz?
Neden bazen sabah uyanıyoruz ama yataktan bile çıkmak istemiyoruz?
Neden fiziksel olarak bir problemimiz yokken bile “hiçbir şey yapacak enerjim yok” diyoruz?

Aslında çoğu zaman bunu tembellik, motivasyon eksikliği ya da irade zayıflığı sanıyoruz.
Ama işin psikolojik tarafı düşündüğümüzden çok daha derin.

Bu bölümde;

• Sürekli yorgun hissetmenin psikolojik nedenlerini

• Enerjisizlik hissinin arkasında neyin yattığını

• Zihinsel yorgunluk ile depresyon arasındaki farkları

• Motivasyon eksikliği sandığımız şeyin aslında ne olabileceğini

• Duygusal tükenmişliğin beden ve zihin üzerindeki etkilerini
  konuşacağız.

Çünkü zihinsel yorgunluk, sadece “çok çalışmaktan” kaynaklanmaz.
Bazen çok düşünmekten,
bazen sürekli güçlü durmaya çalışmaktan,
bazen de hiç dinlenememekten ortaya çıkar.

Gün içinde fiziksel olarak fazla bir şey yapmasak bile zihnimiz hiç durmadan çalışıyorsa…
Sürekli bir şeyleri yetiştirmeye, kontrol etmeye, düşünmeye, çözmeye çalışıyorsak…
Zihnimiz alarmda kalıyorsa…
İşte o zaman bedenimiz de “dur” demeye başlar.

Ve bu “dur” hâli kendini şöyle gösterir:
Enerji düşüklüğü, isteksizlik, hiçbir şeyden keyif alamama, erteleme, yataktan çıkmak istememe…

Bu podcastte özellikle şunun altını çizmek istiyorum:
Eğer son zamanlarda sık sık
“Çok yorgunum”
“Enerjim yok”
“Hiçbir şey yapmak istemiyorum”
diyorsan, bu senin zayıf olduğun anlamına gelmez.

Bu çoğu zaman, zihinsel ve duygusal olarak uzun süredir yorulmuş olmanın bir sonucudur.

Zihinsel yorgunluk genellikle sessiz gelir.
Fark edilmez.
Ta ki bir gün artık hiçbir şeye gücün kalmayana kadar…

Bu bölüm, kendini tükenmiş hissedenler için.
Motivasyonunu kaybettiğini düşünenler için.
Sürekli yorgun olan ama nedenini bir türlü anlayamayanlar için.

Belki de sorun “enerjisizlik” değil,
belki sorun uzun zamandır kendini ihmal ediyor olman.

Eğer sen de zihinsel yorgunluk, duygusal tükenmişlik, motivasyon eksikliği yaşıyorsan;
bu podcastte anlatılanlar sana farklı bir bakış açısı kazandırabilir.

Umarım dinlerken kendinle ilgili bazı şeyleri fark eder,
ve en azından şunu hissedersin:
“Demek ki sorun sadece bende değilmiş.”

İyi dinlemeler 🎧

Bu bölümde çoğumuzun sessizce yaşadığı ama nadiren farkına vardığı bir durumu konuşuyoruz:
Bize gerçekten iyi davranan, değer veren insanları neden kendi elimizle hayatımızdan uzaklaştırıyoruz?

“Hayatıma hep yanlış insanlar giriyor” diye düşünüyorsan, bu bölüm sana başka bir pencere açabilir. Çünkü bazen sorun karşımıza çıkan kişilerde değil, sağlıklı ilişkilere dair bilinçdışı korkularımızda saklıdır.

Bu bölümde şunlara değiniyorum:
• Sağlıklı ilişkiler neden bazı insanlar için huzur yerine kaygı yaratır?
• İlişkilerde kendini sabote etme davranışı nasıl öğrenilir?
• “Sevilmeye layık değilim” inancı yakınlığı nasıl bozar?
• Toksik ilişkiler neden daha tanıdık ve çekici gelir?
• İyi insanları itmenin arkasındaki psikolojik savunmalar nelerdir?

Eğer biri sana ilgi gösterdiğinde içten içe rahatsız oluyorsan,
yakınlık arttıkça geri çekilme ihtiyacı hissediyorsan,
ya da sağlıklı ilişkilerde kalmak sana zor geliyorsa,
bu bölümde kendinle ilgili önemli farkındalıklar bulabilirsin.

Kulaklığını tak, yargılamadan dinle.
Belki de mesele “iyi insan yok” değil, iyiye alışık olmamaktır.

Hayatında bir şeyleri değiştirmek istiyor olabilirsin ama bir türlü ilk adımı atamıyorsundur.
Uzun zamandır kendine “artık değişeceğim” dediğin hâlde, dönüp baktığında hayatında pek de bir şeyin değişmediğini fark ediyorsundur.

Bu bölümde, değişememenin sebebinin çoğu zaman düşündüğümüz gibi tembellik ya da motivasyon eksikliği olmadığını konuşuyorum. Asıl mesele, yıllardır taşıdığımız eski kimliğe olan bağlılığımız. Değişmek isterken bizi geride tutan şeyin ne olduğunu birlikte anlamaya çalışıyoruz.

Bu podcastte şu soruların peşine düşeceğiz:
– Neden sürekli “hayatımı değiştireceğim” deyip aynı yerde kalıyoruz?
– Değişim fikri neden bu kadar huzursuz edici geliyor?
– Gerçekten korktuğumuz şey değişmek mi, yoksa alıştığımız kimliği geride bırakmak mı?
– Kendimize yapıştırdığımız “ben dağınığım”, “motivasyonum yok” gibi tanımlar ne kadar gerçek?
– Davranışlarımızı dönüştürdüğümüzde kimliğimiz nasıl değişiyor?

Bu bölümü, kendini bir döngünün içinde sıkışmış hisseden, bir şeylerin değişmesi gerektiğini bilen ama nereden başlayacağını kestiremeyen herkes için kaydediyorum.
Eğer bu sorular sana da tanıdık geliyorsa, bu bölümde kendinle ilgili bazı şeyleri farklı bir yerden görme ihtimali bulabilirsin.