Bu bölüm bir dinleyici mailiyle başladı: “Herkes başarısızlık korkusundan bahsediyor ama ya başarı korkusu da varsa?”

Bu sorudan yola çıkarak başarıya yaklaşırken neden geri çekildiğimizi, neden kendimizi sabote ettiğimizi ve neden bazen en yetkin insanlar bile içten içe “Ben aslında buraya ait değilim” diye düşündüğünü konuşuyoruz.

Sahtekârlık sendromu, başarı korkusu, mükemmeliyetçilik, görünür olma kaygısı ve “yakalanma” hissi bu bölümün merkezinde.

Başarı her zaman sadece güzel bir sonuç değildir; bazen beklentilerin artması, daha görünür olmak ve artık saklanamamak anlamına da gelir.

Peki bu korku gerçekten yetersizlikten mi gelir, yoksa başardığımızda kim olacağımızı bilmemekten mi?

Bu bölümde “Ben böyleyim” dediğimiz yerde kendimizi küçültmeden, başarılarımızı sahiplenmenin ve kendi iç sesimizle daha şefkatli bir ilişki kurmanın yollarını arıyoruz.

Gecenin en sessiz anında zihniniz hiç susmadı mı?

Yastığa başınızı koyduğunuz anda düşünceler bir anda büyür; geçmişte söylenen bir cümle, yarın olabilecek bir ihtimal, “ya şöyle olursa?” diye başlayan senaryolar… Zihin döner, döner, döner. Ama siz ne kadar düşünürseniz düşünün, sanki hiçbir yere varamazsınız.

Ben Böyleyim’in bu bölümünde, zihinsel geviş getirme ve düşünce sarmalları dediğimiz o yorucu döngüyü ele alıyorum. Çoğu zaman “sorun çözmek” sandığımız bu süreç, bazen bizi çözüme değil, aynı düşüncenin içinde daha da derine götürür.

Neden beynimiz belirsizlikten bu kadar rahatsız olur? Neden aynı düşünceye tekrar tekrar döneriz? Endişelenmek gerçekten bizi korur mu, yoksa zihnimizin yanlış öğrendiği bir alışkanlık mı?

Bu bölümde amigdalanın alarm sisteminden, beynin “savaş ya da kaç” moduna; otomatik düşüncelerden, kendimizi düşüncelerimizle özdeşleştirme tuzağına kadar birçok noktaya bakıyoruz.

Ama sadece anlamakla kalmıyoruz. Zihnin gürültüsünden çıkmak için kullanabileceğiniz pratik yöntemleri de konuşuyoruz:

Gözlemci Modu, Endişelenme Randevusu, Mekânsal Kırılma, 5-4-3-2-1 Tekniği ve zihni gerçeğe döndüren Saf Gerçeklik Çapası.

Çünkü zihniniz size binlerce hikâye anlatabilir. Ama her hikâye gerçek değildir.

Siz düşünceleriniz değilsiniz. Siz, onları fark edebilen kişisiniz.

Kahvenizi alın, kulaklığınızı takın ve zihninizdeki o kalabalığa birlikte biraz mesafe koyalım.

Hayatın fırtınalarında bazen dimdik duruyor, bazen de en ufak bir belirsizlikte 'kaybetme korkusunun' pençesine mi düşüyorsunuz? Kariyer basamaklarını tırmanırken bile o sinsi ses fısıldıyor mu: 'Gerçekten yeterli misin?'

Bu bölümde, ruhumuzun görünmez mimarisi olan Öz Değer kavramını masaya yatırıyoruz. Klinik pratiğimdeki gözlemlerden yola çıkarak; 'Ben böyleyim' mazeretinin arkasına saklanmayı bırakıp, kendi iç dünyanızda bir yabancı gibi hissetmekten nasıl kurtulacağınızı konuşuyoruz. Potansiyelinizin üzerindeki cam tavanı kırmaya ve öz şefkatle yeniden tanışmaya hazır mısınız?

Bu bölümde düşük özsaygıya alışılmış yerden bakmıyoruz. Onu bir eksiklikten çok, geçmişte işe yaramış bir hayatta kalma stratejisi olarak ele alıyoruz.

“Ben böyleyim”, “ben zaten yapamam” ya da “ben yeterli değilim” dediğimiz yerde aslında hangi görünmez faydaları koruyoruz? Başarısızlıktan, hayal kırıklığından ve reddedilmekten kaçarken, kendi özümüzden de uzaklaşıyor olabilir miyiz?

Bu bölümde düşük özsaygının gizli işlevlerini, çocuklukla kurduğu bağı ve kimlik ile öz arasındaki farkı konuşuyoruz.

Bazı alanlarda güçlü, başarılı ve kendinden emin hissederken, neden başka alanlarda bir anda yetersiz, kırılgan ve değersiz hissederiz?Bu bölümde öz değer kavramını, kendimizden neden şüphe duyduğumuzu ve içimizdeki eleştirel sesin kökenlerini ele alıyoruz. Çocukluk deneyimlerinden bağlanma biçimlerine, sosyal karşılaştırmalardan içselleştirilmiş inançlara kadar birçok etkenin bugünkü benlik algımızı nasıl şekillendirdiğini klinik bir perspektifle konuşuyoruz.Kendilik değerinin neden sabit değil, değişken bir yapı olduğunu ve düşük öz değerin bazen nasıl bir koruma mekanizmasına dönüşebildiğini birlikte keşfediyoruz.

Bu bölümde duyguların neden bazen bizi ele geçirdiğini, stres anlarında neden mantığımızın devre dışı kaldığını ve bunun aslında bir irade zayıflığı değil, beynimizin biyolojik işleyişiyle ilgili olduğunu konuşuyoruz. Amigdalanın alarm sistemi, stres tepkisi, duyguların işlevi, ikincil duygular ve bizi içine çeken kısırdöngüler üzerinden; duygusal zekânın sadece “kendini iyi hissetmek” değil, kendini daha iyi anlamak ve düzenlemek anlamına geldiğini ele alıyoruz. Ayrıca TEK Metodu ve COSMOS sekansı üzerinden, duyguları bastırmadan onlarla daha sağlıklı bir ilişki kurmanın nasıl mümkün olabileceğini adım adım inceliyoruz.

Bu bölümde, hayatlarını riske atarak dağcılık, BASE jump, yamaç paraşütü ve serbest tırmanış gibi yüksek riskli sporlarla uğraşan bireylerin zihin dünyasına derinlemesine bir yolculuk yapıyoruz. İnsanlar, sonucunda ciddi yaralanma veya ölüm tehlikesi olan bu aktivitelere neden gönüllü olarak katılırlar?

Yaygın bir yanılgı olan ekstrem sporcuların sadece "adrenalin bağımlısı" veya bir tür "ölüm arzusuna" sahip kişiler olduğu klişesini bilimsel araştırmalarla çürütüyoruz. Yapılan kapsamlı incelemeler, ekstrem sporcuların tek ve standart bir psikolojik profile sahip olmadığını ortaya koyuyor.

Bölümümüzde şu temel sorulara cevap arıyoruz:

• Kişilik Tipleri ve Risk İlişkisi: Dışadönüklük, nevrotiklik ve sorumluluk bilinci (conscientiousness) risk alma davranışını nasıl etkiler? Araştırmalar, dürtüsel (impulsive) ve hedonist kişilik tiplerinin sporda daha fazla risk aldığını ve kazalara yatkın olduğunu gösterirken, sorumluluk bilinci yüksek "şüpheci" (skeptic) veya "girişimci" (entrepreneur) tiplerin tehlikeyi nasıl minimize ettiğini inceliyoruz.
• Risk Arayışının Ötesindeki Nedenler: Motivasyon sadece korku veya tehlikeyle yüzleşmek değildir. Sporcuların hedeflerine ulaşma, doğayla derin bir temas kurma, hayatın kısıtlamalarından kurtulma ve günlük hayata bir denge getirme arzularını ele alıyoruz.
• Akış Hali (Flow) ve Duygu Düzenleme: Sporcuların tehlikeli bir anda deneyimledikleri yüksek odaklanma ("akış" hali), korkuyu yenerek ulaştıkları kişisel ustalık hissi ve negatif duyguları regüle etmek için bu sporları nasıl bir başa çıkma stratejisi olarak kullandıklarını tartışıyoruz.

Ekstrem sporların yıkıcı ve tehlikeli bir arayıştan ziyade, bireylerin zihinsel sağlığına, dayanıklılığına, öz-yönetimine ve kişisel gelişimine nasıl pozitif katkılar sağlayabileceğini keşfetmek için bize katılın. Eğer insan psikolojisinin sınırlarını ve korkuyla yüzleşmenin dönüştürücü gücünü merak ediyorsanız, bu bölüm tam size göre!

Bazen aynı ilişki döngülerine tekrar tekrar girdiğini, aynı “tetiklenmelerin” seni aynı yerlere sürüklediğini hissediyor musun? Bu bölümde, “Ben neden hep böyleyim?” sorusunun izini sürüyor ve kökleri çocukluk/ergenlik dönemine uzanan derin kalıpları anlamamıza yardımcı olan Şema Terapiyi konuşuyoruz.

Konuğum, Şema Terapisti Meltem. Birlikte şunlara yakından bakıyoruz:

• Şema Terapi nedir? BDT’den farkı ne? (duygusal odak, biyografik derinlik, terapötik ilişki)

• “Şema” dediğimiz şey neden sadece bir düşünce değil; duygu, anı ve bedensel duyumla birlikte çalışan bir “hayat senaryosu”?

• Şemalar nasıl oluşur? Karşılanmamış temel duygusal ihtiyaçlar bu işin neresinde?

• Tetiklenince nasıl baş ediyoruz: teslim olma, kaçınma, aşırı telafi

• İçimizdeki farklı taraflar: modlar (İncinmiş Çocuk, Öfkeli Çocuk, Cezalandırıcı/Talepkâr Ebeveyn, Kopuk Korungan, Sağlıklı Yetişkin, Mutlu Çocuk…)

• Terapi odasında iyileşme nasıl olur? Imgelemeyle yeniden senaryolandırma ve sandalye tekniği nasıl çalışır?

Bölümün sonunda, kendi iç dünyanı fark etmeye başlamak için hemen bugün deneyebileceğin küçük ama etkili bir adım da var:

“Şu an içimde kim konuşuyor?”

🎧 Dinle, kendini yargılamadan anlamaya bir adım daha yaklaş.