Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo?

Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin

Foclóir:

Earnáil: Sector

Aontas Eorpach: European Union

Domhain: Deep

Slí beatha: Livelihood

Comhphobal: Ccommunity

Uasmhéid: Maximum

Tubaisteach: Disastrous

Imeall: Border

Bia mara: Seafood

Táillí: Fees

Monarcha : Factory

Eagrais: Oorganisations

Spotsolas: Spotlight

Baol: Danger/fear

Cé: Quay/dock

Neodrach: Neutral

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.

Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.

Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.

Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.

Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.

Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.

Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide

Foclóir:

Eispéireas: Experience

Fís: Vision

Muintir na háite: The local people

Coiste: Committee

De réir mo thuigbhéala: From my understanding

Bothán: cabin

Neartú: Strengthen

Éacht: Achievement

Cothú: Cultivate

Tírdhreach: Landscape

Uile-Éireann: All-Ireland

Dúshlánach: Challenging

Comhairle: Advice

Comhphobal: Community

Ag streachailt: Struggling

Díospóireacht: Debate

I lár an aonaigh: Centre stage

Thar fóir: Over the top

Aird: Attention

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá os cionn caoga bliana caite ag an úrscéalaí Éilis Ní Dhuibhne i mbun pinn.

Le breis agus 30 leabhar eisithe aici, idir Bhéarla agus Ghaeilge agus iliomad gradaim buaite aici, is í duine de na scríbhneoirí is tábhachtaí i litríocht na hÉireann.

I measc an réimse leathain leabhar atá scríofa aici, tá ‘The Dancers Dancing’, ‘Twelve Thousand Days’ agus ‘Fáinne Geal an Lae’.

Cé go bhfuil aitheantas go leor bainte amach aici as a cuid scríbhneoireachta i nGaeilge, admhaíonn sí go raibh drogall uirthi tabhairt faoin dúshlán sa chéad dul síos.

Mar sin de, cad chuige a mothaíonn sí an gá anois chun tabhairt faoina leithéid?

Agus ina dhiaidh bhás a fear céile, an béaloideasaí clúiteach Bo Almqvist, cén dóigh ar aimsigh sí tearmann agus dóchas ón bhrón?

Ar Seachtain, labhraíonn Éilis Ní Dhuibhne, atá ina Laureate i gcomhair fhicsean Éireannach, faoina cuid gaiscí, a cuid ísealphointí agus an ceangal atá aici le teanga a hathar.

Foclóir:

Ionadaíocht: Representation

I mbéal an phobail: The talk of the parish

Aonarach: Solitary

Go smior: To the core

Bua: Attribute or gift

Siúinéir: Carpenter

Spreag siad: They encouraged

Fíodóireacht: Weaving

Béaloideas: Folklore

Finscéal: Fable/Legend

Peaca: Sin

Clúiteach: Renowned

A thréigean: To abandon

Cúthaileach: Shy

Úrscéal: Novel

Mórtas: Pride

Tagairtí: References

Slabhra: Chain

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá 2024 thart, faoi dheiridh - cad é mar a bhí sé mar bhliain?

Ní raibh easpa ceannlínte ann a bhain siar asainn, anseo in Éireann agus níos faide i gcéin.

Bhog Donald Trump ar ais isteach sa Teach Bán i Washington, bhí toghchán Uachtaránachta dár gcuid féin againn anseo in Éireann, ciontaíodh an laoch spóirt DJ Carey as calaois a dhéanamh, agus tháinig deireadh leis an ruaille buaille sa Chumann Camógaíochta agus ligeadh d’imreoirí brístí gairide a chaitheadh.

Ach cad iad na scéalta nuachta a sheas amach dár bpainéal cainte?

I bpodchraoladh a taifeadadh ag Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste, pléann Ciarán Dunbar, Áine Ní Bhreisleáin, Ursula Savage agus Caoimhe Ní Chathail, na buaiteoirí is na caillteoirí a roghnaigh siad féin sna catagóirí thíos:

Teip nó Triumph na bliana

An scéal nach bhfuair an aird cheart

Social media moment na bliana

Cheap Shot ar an Ghaeilge na bliana

Unexpected Icon na bliana

Foclóir:

Taidhleoireacht: Diplomacy

Aontaithe: United/agreed

Dothuigthe: Incomprehensible

Rogha: Choice

Ciníoch: Racist

Círéibeacha: Riots

Mianta: Wishes

Borradh: Surge

Intleacht shaorga: Artificial intelligence

Rathúil: Successful

Neodrach: Neutral

Maígh: Claim

Oiliúint: Training

Gairm: Career

Amscaí: Awkward

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nuair a smaoiníonn muid ar Ghaeltacht, is minic a thagann íomhá chugainn d'áit iargúlta, cois farraige, ar imeall na tíre. Ach le 100 bliana anuas, rinneadh iarrachtaí déanta le nua-Ghaeltachtaí a bhunú sna cathracha agus ar imeall na bailte móra. Amharcann Ursula Ní Shionainn siar ar roinnt de na hiarrachtaí seo. Cad chuige gur éirigh le ceann nó dhó ach gur theip ar an chuid is mó acu?

Foclóir:

Dlús: Density

Athdháileadh: Redistribution

Líonraí: Networks

Riachtanais: Requirements

Coilíneacht: Colony

Léas: Lease

Bardas: Municipality

Treorach: Directive

Tomhas: To gauge

Lonnaíocht: Settlement

Eiseamláir: Model

Bagairt: Threat

Ag snámh in aghaidh easa: Swimming against the stream

Féiniúlacht: Identity

Díchoilíniú: Decolonising

Morálta: Moral

See omnystudio.com/listener for privacy information.