Không ai có thể viết nên một cuốn sách một mình, nhất là một cuốn sách về nghề y, nghề luôn bắt đầu từ người khác và dành cho người khác.

Trước hết, tôi xin gửi lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô đã dạy tôi nghề y, không chỉ bằng bài giảng, mà bằng tấm gương. Những bài học về cách đặt một ống thông, đọc một phim siêu âm, hay đơn giản là cách nói một câu an ủi đúng lúc đều đã ở lại trong tôi, lâu hơn mọi bài kiểm tra.

Tôi biết ơn các đồng nghiệp và đàn em những người cùng tôi đi qua bao ca trực dài, bao ca mổ căng thẳng, bao cuộc hội chẩn mà phía sau là trách nhiệm với sinh mạng con người. Những câu chuyện, kinh nghiệm và cả tiếng cười giữa hành lang bệnh viện là phần không thể thiếu của cuốn sách này.

Xin cảm ơn bệnh nhân những người thầy thầm lặng đã dạy tôi hiểu về giới hạn của kiến thức và sức mạnh của lòng tin. Mỗi nụ cười, mỗi cái bắt tay, mỗi lần họ quay lại tái khám với ánh mắt bình thản là nguồn động lực khiến tôi tiếp tục làm nghề, và viết nên những dòng này.

Chúng ta đang sống trong một thời đại rực rỡ của vật chất. Chưa bao giờ nhân loại được ăn ngon, mặc đẹp, tiếp cận thông tin dễ dàng và kết nối nhanh chóng đến thế. Thế nhưng nghịch lý thay, cũng chưa bao giờ con người cảm thấy cô đơn, hoang mang và “kiệt quệ” như bây giờ. Không phải sự kiệt quệ của cơ bắp, mà là sự rệu rã của tâm hồn đây là một dạng mệt mỏi không thể đo bằng nhịp tim hay men gan, nhưng lại âm thầm bào mòn ta từng ngày, như một vết nứt chạy dài trong nền móng nhân cách.

Đọc “Cùng học làm người” của Giáo sư Nguyễn Đình Cống, ta không gặp những lời răn dạy sáo rỗng hay những khẩu hiệu đạo đức chỉ để treo lên tường. Ta bắt gặp một giọng điệu tỉnh táo, thẳng, và sắc như dao mổ: những nhát cắt giải phẫu vào bản thể con người hiện đại. Cuốn sách như một tấm gương soi chiếu khiến ta giật mình nhận ra: nỗi khổ của thời đại này không nằm ở sự thiếu thốn, mà nằm ở sự lệch lạc trong nhận thức giá trị. Ta tưởng mình “đủ” mà hóa ra đang thiếu cái quan trọng nhất; ta tưởng mình “đang sống” mà nhiều khi chỉ đang vận hành, đang chạy, đang tiêu thụ, đang làm vừa lòng đám đông, trong khi nội tâm ngày càng trống rỗng.

Cuộc sống là trải nghiệm bởi vì mọi điều ta gọi là “đời” đều đi qua thân tâm như gió qua rừng. Vui cũng là trải nghiệm. Buồn cũng là trải nghiệm. Thành công là trải nghiệm. Thất bại là trải nghiệm. Gặp người hợp ý là trải nghiệm. Bị phụ bạc cũng là trải nghiệm. Không có trải nghiệm nào vô ích, chỉ có cách ta nắm chặt hay buông nhẹ mà thôi. Người sống mà cứ muốn loại trừ hết những điều trái ý mình thì giống như muốn trời chỉ có nắng mà không mưa, muốn sông chỉ chảy xuôi mà không khi nào gặp đá. Nhưng chính mưa mới làm đất mềm, chính đá mới làm nước thành tiếng. Đời không chỉ để “được” mà còn để “biết”: biết mình, biết người, biết nhân quả, biết vô thường, biết rằng mọi thứ đến rồi đi như mây nổi.