Yeşim Ünal bir afet psikoloğu. Uzun süredir sahada afet çalışanı olarak yer alan Ünal, 6 Şubat depremlerinin ardından kurulan Afet Psikolojisi Platformu’nun, sürecin devamında APP Derneği’ne dönüşen yapının kurucuları arasında yer aldı. Yeşim Ünal ile, Aralık 2025’te Bursa’da AFAD Bursa iş birliğiyle gerçekleştirdikleri tatbikatta; afet psikolojisini, afet psikoloğunun rolünü ve afet çalışanlarına yönelik psikolojik desteği konuştuk.

Afet çalışanları neden bir psikolojik desteğe ihtiyaç duyar? Afet çalışanlarının insan onuruyla çalışabilecekleri ortamları üretebilmek için psikolojinin ne gibi marifetleri vardır? Ya da çalışanlarla çalışmak klasik psikoloji okuryazarlığında olmayan ne tür bir bilgi ve deneyimi, uzmanlığı gerektirir? Sorularımız çok, alandaki bilgi derin, anlaşılması gereken hususlar önemliydi.

Afet psikolojisinin afet çalışanları (arama-kurtarma, itfaiye, UMKE, madenciler, psikososyal ekipler ve gönüllüler) için neden kritik olduğunu ve psikolojik desteğin sahadaki işlevini, afet psikolojisi alanında çalışan uzmanların kim olduğunu; afetten afete ortaya çıkan adanmış gönüllüler mi, kahramanlar mı, yoksa fedakâr insanlar mı olduklarını, afet psikolojisi alanının çalışanların gelirlerinin, ekonomisinin de gözetildiği bir profesyonel iş alanı olanağı barındırdığını konuştuk.

Afet durumunda ve afet yönetiminde kamunun rolünü, Bursa’da gerçekleştirilen “APEM İleri Düzey Tematik Afet Psikolojisi Tatbikatı”nda olan biteni konuştuğumuz, Yeşim Ünal’ın kişisel yolculuğunun da eşlik ettiği söyleşide, afetlere hazır olmaya dair sorularımızın yanıtlarını aldık.

Son sözümüz, Afet Psikolojisi çalışanlarına; söyleşinin sonunda Yeşim Ünal’ın, her bir afet psikolojisi çalışanının gözlerinin içine bakarak verdiği ve ancak böylesi geçmişe dönük tutarlı bir afet çalışanı deneyiminden süzülebilecek mesajı kaçırmayın.

Mehmet, Hataylı bir sosyal hizmet uzmanı ve hâlâ Hatay’da çalışıyor. 6 Şubat’tan sonra insani yardım deposunda, lojistik yönetim sürecinde görev alıyor. Hızla kurulan çağrı merkezinde gelen taleplere göre ihtiyaçların hazırlanıp sahaya gönderilmesini organize ediyor. Zaman zaman depodan çıkıp sahaya gittiği oluyor; onu en çok etkileyen anlardan biri de bu ziyaretlerden birinde yaşanıyor.

Yeni doğum yapmış bir anneden bebek malzemesi talebi geliyor. Ulaşımı çok zor bir noktaya, yolların elverişsizliğine rağmen ihtiyaçlar ulaştırılıyor. Malzemeleri anneye verdiklerinde, annenin gözlerindeki ifadeyi hâlâ unutamadığını söylüyor. O bakışın, “her şeye rağmen burada kalmalıyım” demesine neden olan en güçlü içsel motivasyon olduğunu anlatıyor.

Hatay’da hâlâ pek çok altyapı ve üstyapı sorunu olduğunu söylüyor ama özellikle altını çizdiği başka bir ihtiyaç var: bireysel psikolojik görüşmeler. Temel ihtiyaçlar karşılandıkça yas ve travmatik belirtilerin daha görünür hâle geldiğini, talebin arttığını; buna karşın sahadaki kurum ve uzman sayısının giderek azaldığını vurguluyor. Bu ihtiyacı karşılamakta zorlandıklarını ifade ediyor. Afet sahasındaki güncel durumu gündemde tutması ve sahada çalışan uzmanların sesini duyurması nedeniyle Afet Psikolojisi Platformu’na da özellikle teşekkür ediyor.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.

Ruveyda, çocuk gelişim uzmanı. Afet çalışanı olmaya İzmir depremiyle başlıyor; Türkiye’de pek çok afette görev alıyor. 6 Şubat ise yaşadıklarının en büyüğü. İlk Malatya’ya gidiyor; eski görev yeri olduğu için duygusal bir bağı var. Şehrin yıkımını görmek onu derinden sarsıyor. 04.17’de Elazığ’dayken sabah Malatya’ya geçiyor ve öğlen olan depremi orada yaşıyor. İnsanların çaresizliği, yıkılan binalar, kaçışlar, toz bulutu, yağmur ve o anki kıpırdayamaz hâlleri hafızasında kalıyor. Yapabilecekleri olduğunu ama yapabilecek bir ortam olmadığını söylüyor.

Sonrasında Adıyaman’a geçiyor. Kaldıkları yerler bile hasarlı binalar. Tüm bu ağır tablonun içinde onu ayakta tutan küçük bir an var. Psikososyal destek dışında ayni yardım götürdükleri bir köyde, yaşlı bir teyzenin gönderdiği 5 kilo sütle akşam ateş başında birlikte süt kaynatıyorlar. Teyzenin “siz çok yoruluyorsunuz, bu size şifa olsun” demesi, Ruveyda’yı en çok etkileyen anlardan biri oluyor. Biz kendimizi hatırlayamazken, bir başkasının bizi hatırlamasının ne kadar iyileştirici olduğunu anlatıyor.

Daha önce çalıştığı afetlerde yıkım daha sınırlıydı; her seferinde eksikler vardı ama biraz daha toparlanabiliyorduk diyor. Bugün hâlâ gelişme olduğunu kabul ediyor ama insan kaynağının çok yetersiz olduğunu vurguluyor. “Yine böyle bir afet yaşarsak, yeter miyiz?” sorusuna hâlâ gönül rahatlığıyla evet diyemediğini söylüyor.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.