W tym odcinku audycji „Spacerem przez historię” słuchacze przenoszą się do Europy Zachodniej, do niemieckiego portu wojennego Wilhelmshaven – głównej bazy Kriegsmarine i jednego z ostatnich symboli potęgi militarnej III Rzeszy. Przewodnikiem po wydarzeniach jest dr Adam Buława, historyk wojskowości z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Audycja przypomina szlak bojowy 1. Polskiej Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka – formacji, której żołnierze często walczyli nieprzerwanie od kampanii wrześniowej 1939 roku. Omówiono genezę dywizji, jej wcześniejsze zadania w Szkocji oraz spektakularne działania bojowe od lądowania w Normandii, przez walki w kotle Falaise, wyzwalanie Belgii i Holandii, aż po wejście na terytorium Niemiec.

Szczególną uwagę poświęcono tradycji kawaleryjskiej dywizji, której żołnierze – „Czarne Diabły” generała Maczka – kontynuowali etos polskiej jazdy, przenosząc go w realia wojny pancernej. Audycja ukazuje trudne i krwawe walki na ziemi niemieckiej, prowadzone w niesprzyjających warunkach terenowych i w obliczu fanatycznego oporu Wehrmachtu oraz oddziałów Hitlerjugend aż do ostatnich dni wojny.

Kulminacyjnym momentem programu jest zdobycie Wilhelmshaven i przyjęcie kapitulacji przez Polaków w maju 1945 roku. Przedstawiono skalę sukcesu – poddanie się tysięcy żołnierzy, przejęcie okrętów, sprzętu wojennego oraz objęcie przez Polaków własnego odcinka strefy okupacyjnej, na terenie której powstało później słynne „Maczkowo”.

Audycja podkreśla moralny wymiar zwycięstwa – powściągliwość i dyscyplinę polskich żołnierzy wobec pokonanego wroga – oraz przypomina o powojennych losach maczkowców, znanych m.in. z literackich i filmowych świadectw. Odcinek stanowi hołd dla jednego z najważniejszych triumfów polskiego oręża w II wojnie światowej.

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministra Obrony Narodowej.

W kolejnym odcinku audycji „Spacerem przez historię” słuchacze przenoszą się na południe Europy, na front włoski II wojny światowej, gdzie walczył II Korpus Polski. Przewodnikiem po tym epizodzie jest dr Adam Buława, historyk wojskowości z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Audycja przybliża sylwetkę żołnierzy II Korpusu – formacji wyjątkowej, złożonej w dużej mierze z ludzi, którzy przeszli tragiczną drogę „nieludzkiej ziemi”, ewakuację z ZSRR oraz długą wędrówkę przez Bliski Wschód na Półwysep Apeniński. Wielu z nich to żołnierze pozbawieni ojczyzny, świadomi, że ich rodzinne Kresy Wschodnie mogą już nigdy nie wrócić do Polski.

Rozmowa przypomina wcześniejsze szlaki bojowe Polaków – od Narwiku, przez Tobruk, po Monte Cassino – oraz ukazuje trudne realia walk we Włoszech, które przeciągały się aż do 1945 roku na skutek błędów alianckiego dowództwa i konieczności przełamywania kolejnych niemieckich linii obronnych. Szczególną uwagę poświęcono ofensywie w północnych Włoszech i udziałowi II Korpusu w walkach o Ankonę i Bolonię.

Kulminacyjnym momentem audycji jest zdobycie Bolonii w kwietniu 1945 roku, gdy jako pierwsi do miasta wkroczyli żołnierze 9. Batalionu Strzelców Karpackich, wyprzedzając oddziały alianckie. Ten sukces stał się symbolem skuteczności polskiego oręża i został uhonorowany przez mieszkańców miasta oraz dowództwo sprzymierzonych.

Audycja porusza także mniej znany wątek uzupełniania strat II Korpusu żołnierzami – byłymi jeńcami Wehrmachtu, wśród których znajdowali się Polacy wcieleni przymusowo do armii niemieckiej. Całość zamyka refleksja nad historyczną ciągłością polskich losów we Włoszech, nawiązującą do tradycji legionów generała Dąbrowskiego.

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministra Obrony Narodowej.

Audycja „Spacerem przez historię” poświęcona jest jednej z najkrwawszych operacji z udziałem Ludowego Wojska Polskiego w końcowej fazie II wojny światowej – forsowaniu Odry i Nysy Łużyckiej wiosną 1945 roku. Przewodnikiem po tym wydarzeniu jest dr Adam Buława, historyk wojskowości z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

W rozmowie omówiono strategiczne znaczenie obu rzek jako ostatniej wielkiej linii obrony niemieckiej przed Berlinem oraz przyczyny przyspieszenia operacji berlińskiej przez Józefa Stalina, obawiającego się zdobycia stolicy III Rzeszy przez aliantów zachodnich. Przedstawiono także skład sił biorących udział w operacji, w tym zaangażowanie obu armii Ludowego Wojska Polskiego – I Armii generała Stanisława Popławskiego oraz II Armii generała Karola Świerczewskiego – działających w ramach sowieckich frontów.

Audycja zwraca szczególną uwagę na rolę polskich oddziałów, które zostały rozmieszczone na najbardziej zagrożonych kierunkach potencjalnych niemieckich kontruderzeń. Poruszony został również trudny temat ogromnych strat ponoszonych przez żołnierzy polskich, często wynikających z błędów dowódczych i wyrachowanej strategii sowieckiego dowództwa. Krytycznie oceniono zwłaszcza działania generała Karola Świerczewskiego podczas walk nad Nysą Łużycką.

Odcinek odnosi się także do propagandowego obrazu forsowania Odry i Nysy w okresie PRL, gdzie wydarzenia te przedstawiano jako symboliczne domknięcie tysiącletniej historii walk o zachodnią granicę Polski. Audycja ukazuje jednak ten epizod przede wszystkim jako dramatyczne doświadczenie tysięcy polskich żołnierzy, którzy zapłacili bardzo wysoką cenę za udział w drodze na Berlin.

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministra Obrony Narodowej.