வேதங்கள் மற்றும் உபநிடதங்கள் ஆகிய இரண்டுமே இந்து சமயத்தின் ஆணிவேரான 'ஸ்ருதி' (ரிஷிகளால் கேட்கப்பட்டவை) இலக்கியங்களைச் சேர்ந்தவை

. வேதங்கள் (சடங்குகளின் தொகுப்பு)

பொதுவாக 'வேதங்கள்' என்று குறிப்பிடும்போது, அது ரிக், யஜுர், சாம, அதர்வண வேதங்களில் உள்ள சம்ஹிதைகள் (மந்திரங்கள்) மற்றும் பிராம்மணங்கள் (சடங்கு முறைகள்) ஆகியவற்றையே அதிகம் குறிக்கிறது.

• மனிதன் உலகில் தர்மத்தின்படி வாழ்ந்து, தன் ஆசைகளை நிறைவேற்றிக்கொள்ளத் தேவையான வாழ்க்கை நெறிமுறைகளை இது வழங்குகிறது.

• ஒரு செயலைச் செய்தால் (யாகம்), அதற்கான பலன் நிச்சயம் கிடைக்கும் என்ற 'கர்ம வினைப் பயன்' கோட்பாட்டின் அடிப்படையில் வேதங்கள் இயங்குகின்றன.

2. உபநிடதங்கள் (அறிவின் தேடல்)

வேதக் காலத்தின் பிற்பகுதியில், வெறும் சடங்குகளையும் யாகங்களையும் செய்வதால் நிரந்தரமான அமைதியோ, முக்தியோ கிடைக்காது என்பதை உணர்ந்த ரிஷிகளின் தேடலே உபநிடதங்கள்.

• "நான் யார்?", "இந்த உலகம் எங்கிருந்து வந்தது?", "இறப்பிற்குப் பின் என்ன நடக்கும்?" போன்ற ஆழமான கேள்விகளுக்கு இவை விடை தேடுகின்றன.

• "தத் த்வம் அஸி" (அதுவே நீயாக இருக்கிறாய்) போன்ற மகா வாக்கியங்கள் மூலம், மனிதனுக்குள் இருக்கும் உயிரும் (ஜீவாத்மா), உலகைப் படைத்த மூலப் பொருளும் (பரமாத்மா) ஒன்றே என்ற மாபெரும் உண்மையை இவை உரைக்கின்றன.

ஒருங்கிணைந்த பார்வை (அறநிலையத் துறைப் பாட நோக்கில்): வேதங்கள் மரத்தின் 'வேர் மற்றும் கிளைகள்' என்றால், உபநிடதங்கள் அந்த மரத்தில் பழுத்த 'கனி' ஆகும். சடங்குகளில் (வேதம்) தொடங்கி, அறிவில் (உபநிடதம்) முதிர்ச்சியடைவதே இந்து சமயத்தின் முழுமையான ஆன்மீகப் பயணமாகும்